Năm 2026, khung pháp lý về đấu thầu tại Việt Nam tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở Luật Đấu thầu 2023 cùng các luật sửa đổi, bổ sung và hệ thống nghị định, thông tư hướng dẫn. Việc cập nhật đầy đủ quy định là yêu cầu cần thiết đối với doanh nghiệp, tổ chức tham gia hoạt động lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư.

Bài viết dưới đây tổng hợp các nội dung quan trọng về Luật Đấu thầu mới nhất năm 2026, bao gồm hệ thống văn bản hướng dẫn và các nguyên tắc cần tuân thủ.

1. Cơ sở pháp lý của Luật Đấu thầu áp dụng năm 2026

Hiện nay, hoạt động đấu thầu được điều chỉnh chủ yếu bởi:

Luật Đấu thầu 2023 (hiệu lực từ 01/01/2024)

Đồng thời, luật này đã được sửa đổi, bổ sung bởi nhiều văn bản quan trọng:

Luật số 57/2024/QH15 (hiệu lực từ 15/01/2025)
Luật số 90/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2025)
Luật Phục hồi, phá sản 2025 (hiệu lực từ 01/03/2026)
Luật Công nghệ cao 2025 (hiệu lực từ 01/07/2026)
Luật An ninh mạng 2025 (hiệu lực từ 01/07/2026)

👉 Đây là nền tảng pháp lý thống nhất điều chỉnh:

Lựa chọn nhà thầu
Lựa chọn nhà đầu tư
Quản lý hoạt động đấu thầu

2. Hệ thống Nghị định hướng dẫn Luật Đấu thầu 2026

Các Nghị định đóng vai trò hướng dẫn chi tiết việc thực hiện luật trong từng lĩnh vực cụ thể.

Một số Nghị định đang áp dụng

Nghị định 214/2025/NĐ-CP: Quy định chi tiết về lựa chọn nhà thầu
Nghị định 225/2025/NĐ-CP: Sửa đổi quy định lựa chọn nhà đầu tư
Nghị định 17/2025/NĐ-CP: Điều chỉnh các nghị định liên quan
Nghị định 115/2024/NĐ-CP: Lựa chọn nhà đầu tư dự án có sử dụng đất
Nghị định 23/2024/NĐ-CP: Quy định đấu thầu theo ngành, lĩnh vực

📌 Lưu ý:
Một số văn bản trước đây như Nghị định 24/2024/NĐ-CP đã hết hiệu lực từ 04/8/2025.

3. Hệ thống Thông tư hướng dẫn

Bên cạnh nghị định, các thông tư hướng dẫn đóng vai trò cụ thể hóa quy trình nghiệp vụ.

Các Thông tư tiêu biểu

Thông tư 79/2025/TT-BTC: Đăng tải thông tin đấu thầu
Thông tư 98/2025/TT-BTC: Mẫu hồ sơ lựa chọn nhà đầu tư
Thông tư 105/2025/TT-BTC: Đào tạo và cấp chứng chỉ đấu thầu
Thông tư 01/2026/TT-BYT: Mua sắm tập trung thiết bị y tế
Thông tư 37/2025/TT-BYT: Đàm phán giá thuốc, vật tư y tế

Ngoài ra, còn nhiều thông tư chuyên ngành liên quan đến:

Y tế
Đấu thầu qua mạng
Mua sắm tập trung

4. Khái niệm đấu thầu và đấu thầu qua mạng

Theo quy định tại Luật Đấu thầu 2023:

Đấu thầu là gì?

Đấu thầu là quá trình lựa chọn:

Nhà thầu cung cấp hàng hóa, dịch vụ, xây lắp
Nhà đầu tư thực hiện dự án

Dựa trên các nguyên tắc:

Cạnh tranh
Công bằng
Minh bạch
Hiệu quả kinh tế
Trách nhiệm giải trình

Đấu thầu qua mạng

Đấu thầu qua mạng là việc thực hiện toàn bộ hoặc một phần quy trình đấu thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

👉 Xu hướng hiện nay:

Tăng tỷ lệ đấu thầu điện tử
Giảm thủ tục hành chính
Nâng cao tính minh bạch

5. Nguyên tắc bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu

Một trong những nội dung quan trọng của Luật Đấu thầu là bảo đảm tính cạnh tranh và độc lập giữa các bên tham gia.

5.1. Yêu cầu về tính độc lập

Các bên tham gia đấu thầu phải:

Độc lập về pháp lý
Độc lập về tài chính
Không có xung đột lợi ích

5.2. Các mối quan hệ cần độc lập

Nhà thầu phải độc lập với:

Chủ đầu tư
Bên mời thầu
Đơn vị tư vấn (lập hồ sơ, đánh giá…)
Các nhà thầu khác (trong đấu thầu hạn chế)

Trong quá trình thực hiện gói thầu

Các bên như:

Tư vấn giám sát
Nhà thầu thi công
Đơn vị kiểm định

👉 Cũng phải độc lập với nhau

6. Tiêu chí xác định tính độc lập

Luật quy định cụ thể các ngưỡng sở hữu để đánh giá tính độc lập:

Quan hệ	Điều kiện
Nhà thầu với chủ đầu tư	Không sở hữu > 30% vốn
Giữa các nhà thầu	Không sở hữu > 20% vốn
Nhà thầu với đơn vị tư vấn	Không sở hữu chéo, không cùng bị bên thứ ba nắm > 20%
Đơn vị sự nghiệp công lập	Không cùng cơ quan quản lý

👉 Việc vi phạm các tiêu chí này có thể dẫn đến:

Bị loại khỏi gói thầu
Hủy kết quả đấu thầu

7. Các trường hợp ngoại lệ

Pháp luật cho phép một số trường hợp đặc thù:

Tập đoàn, tổng công ty nhà nước

Công ty mẹ – con – thành viên được tham gia cùng gói thầu
Điều kiện: phù hợp ngành nghề kinh doanh

Gói thầu hỗn hợp (EPC…)

Áp dụng quy định chặt chẽ hơn
Giới hạn sở hữu vốn bởi bên thứ ba (≤ 30%)

8. Nguyên tắc đối với nhà đầu tư

Đối với dự án đầu tư kinh doanh, nhà đầu tư phải độc lập với:

Cơ quan có thẩm quyền
Bên mời thầu
Đơn vị tư vấn lập hồ sơ
Đơn vị đánh giá hồ sơ

👉 Áp dụng từ giai đoạn chuẩn bị đến khi ký hợp đồng.

Kết luận

Hệ thống pháp luật đấu thầu năm 2026 được hoàn thiện theo hướng:

Đồng bộ với các luật liên quan
Tăng cường minh bạch và cạnh tranh
Đẩy mạnh đấu thầu qua mạng

Việc tuân thủ đúng quy định về tính độc lập, quy trình lựa chọn và hồ sơ pháp lý là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tham gia đấu thầu hiệu quả và hạn chế rủi ro pháp lý.