Trong hoạt động đấu thầu, việc hiểu đúng vai trò của nhà thầu phụ và nhận diện các hành vi bị cấm là yếu tố quan trọng để bảo đảm tính minh bạch, cạnh tranh và tuân thủ pháp luật. Quy định này hiện được điều chỉnh chủ yếu theo Luật Đấu thầu 2023 và các văn bản sửa đổi, bổ sung.

1. Nhà thầu phụ là gì?

Theo quy định tại Luật Đấu thầu 2023:

👉 Nhà thầu phụ là tổ chức hoặc cá nhân ký hợp đồng với nhà thầu chính để tham gia thực hiện một phần công việc của gói thầu, bao gồm:

Công việc xây lắp
Dịch vụ tư vấn
Dịch vụ phi tư vấn
Các dịch vụ liên quan đến gói thầu cung cấp hàng hóa
Công việc thuộc gói thầu hỗn hợp

Nhà thầu phụ đặc biệt

Trong một số trường hợp, hồ sơ mời thầu có thể yêu cầu:

Nhà thầu phải đề xuất nhà thầu phụ đặc biệt
Đây là đơn vị thực hiện các phần công việc quan trọng của gói thầu
Phải đáp ứng yêu cầu về năng lực và kinh nghiệm

👉 Nội dung này phải được thể hiện rõ trong:

Hồ sơ dự thầu
Hồ sơ đề xuất

2. Các hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu

Theo quy định pháp luật hiện hành (đã được sửa đổi, bổ sung), các hành vi dưới đây bị nghiêm cấm nhằm bảo đảm cạnh tranh và minh bạch.

(1) Hành vi hối lộ

Đưa, nhận hoặc môi giới hối lộ
Tác động trái pháp luật nhằm đạt lợi ích trong đấu thầu

(2) Lạm dụng chức vụ, quyền hạn

Can thiệp trái phép vào quá trình lựa chọn nhà thầu
Gây ảnh hưởng không đúng quy định

(3) Thông thầu

Bao gồm các hành vi:

Dàn xếp để một bên trúng thầu
Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh
Ép buộc rút hồ sơ dự thầu
Cố tình không chứng minh năng lực dù đủ điều kiện

👉 Đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng, làm mất tính cạnh tranh.

(4) Gian lận trong đấu thầu

Làm giả hồ sơ, tài liệu
Cung cấp thông tin sai lệch
Che giấu thông tin ảnh hưởng kết quả lựa chọn

(5) Cản trở hoạt động đấu thầu

Bao gồm:

Che giấu hoặc làm sai lệch chứng cứ
Gây khó khăn cho các bên tham gia
Cản trở hoạt động thanh tra, kiểm tra
Khiếu nại, tố cáo sai sự thật
Can thiệp trái phép vào hệ thống đấu thầu qua mạng

(6) Không bảo đảm công bằng, minh bạch

Các hành vi phổ biến:

Tham gia đấu thầu khi có xung đột lợi ích
Đồng thời đảm nhiệm nhiều vai trò trong cùng một gói thầu
Có quan hệ gia đình với nhà thầu, nhà đầu tư
Vừa làm tư vấn vừa tham dự thầu
Tham gia đấu thầu tại đơn vị từng quản lý trong vòng 12 tháng

(7) Đưa điều kiện hạn chế cạnh tranh

Quy định cụ thể nhãn hiệu, xuất xứ hàng hóa không đúng quy định
Thiết lập tiêu chí gây hạn chế nhà thầu

(8) Chia nhỏ gói thầu trái quy định

Phân tách dự án để chỉ định thầu
Làm giảm tính cạnh tranh của gói thầu

(9) Tiết lộ thông tin trong đấu thầu

Bao gồm:

Tiết lộ hồ sơ trước thời điểm phát hành
Tiết lộ nội dung đánh giá hồ sơ
Công bố kết quả khi chưa được phép
Làm lộ thông tin thuộc bí mật nhà nước

(10) Chuyển nhượng thầu trái phép

Chuyển nhượng vượt phạm vi cho phép
Không đúng nội dung đã kê khai
Không được chấp thuận theo quy định

(11) Tổ chức đấu thầu khi chưa đủ điều kiện

Thực hiện lựa chọn nhà thầu khi chưa xác định nguồn vốn
Tiềm ẩn rủi ro không triển khai được dự án

3. Ý nghĩa của việc tuân thủ quy định

Việc tuân thủ các quy định về đấu thầu giúp:

Bảo đảm tính công bằng, minh bạch
Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn
Hạn chế rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp
Tăng uy tín trong hoạt động đấu thầu

Ngược lại, các hành vi vi phạm có thể dẫn đến:

Bị loại khỏi gói thầu
Bị xử phạt vi phạm hành chính
Thậm chí bị truy cứu trách nhiệm theo quy định

Kết luận

Nhà thầu phụ là một chủ thể quan trọng trong quá trình thực hiện gói thầu, nhưng phải được sử dụng đúng phạm vi và quy định. Đồng thời, hệ thống pháp luật đấu thầu đã quy định rõ các hành vi bị cấm nhằm bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và minh bạch.

Doanh nghiệp và các bên liên quan cần: