Giới thiệu
Trong chương trình CFA Level I, phần Economics (ECON) cung cấp nền tảng quan trọng giúp bạn hiểu cách vận hành của nền kinh tế. Đặc biệt, các khái niệm như GDP, tổng cung – tổng cầu (AD–AS) và tăng trưởng kinh tế xuất hiện xuyên suốt trong đề thi.
Bài viết này sẽ giúp bạn hệ thống toàn bộ kiến thức prerequisite một cách logic, dễ hiểu và sát với cách ra đề CFA.
I. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP)
1. Khái niệm GDP
GDP (Gross Domestic Product) là:
Tổng giá trị thị trường của hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất trong một quốc gia trong một thời kỳ nhất định.
2. Hai phương pháp tính GDP
Phương pháp chi tiêu (Expenditure Approach)
GDP = C + I + G + (X – M)
- C: tiêu dùng
- I: đầu tư
- G: chi tiêu chính phủ
- X – M: xuất khẩu ròng
Phương pháp thu nhập (Income Approach)
GDP = Tổng thu nhập của các yếu tố sản xuất:
- tiền lương
- lợi nhuận
- lãi vay
- tiền thuê
3. Nguyên tắc tính GDP
GDP chỉ bao gồm:
- hàng hóa/dịch vụ cuối cùng
- sản xuất trong kỳ
- có giá thị trường xác định được
❌ Không bao gồm:
- hàng hóa trung gian
- trợ cấp
- giao dịch phi thị trường
- kinh tế ngầm
4. Nominal vs Real GDP
- Nominal GDP: tính theo giá hiện hành
- Real GDP: tính theo giá năm gốc
👉 Công thức:
GDP Deflator = Nominal GDP / Real GDP
→ Dùng để đo lạm phát toàn nền kinh tế
II. Thu nhập trong nền kinh tế
1. National Income (Thu nhập quốc dân)
Bao gồm:
- lương (wages)
- lợi nhuận doanh nghiệp
- lãi
- tiền thuê
- thuế gián tiếp
2. Personal Income (Thu nhập cá nhân)
= National Income
- trợ cấp
- thuế doanh nghiệp
- lợi nhuận giữ lại
3. Personal Disposable Income
= Personal Income – Thuế thu nhập cá nhân
👉 Đây là phần thu nhập thực sự có thể chi tiêu
III. Mối quan hệ Saving – Investment
Từ đồng nhất thức:
C + I + G + (X – M) = C + S + T
→ S = I + (G – T) + (X – M)
👉 Ý nghĩa:
- tiết kiệm tài trợ cho đầu tư
- hoặc bù đắp thâm hụt ngân sách
- hoặc tài trợ xuất siêu
IV. Mô hình Tổng cung – Tổng cầu (AD–AS)
1. Đường tổng cầu (AD)
Dốc xuống do:
- Wealth effect
- Interest rate effect
- Exchange rate effect
2. Đường tổng cung (AS)
Ngắn hạn (SRAS)
- dốc lên
- giá ↑ → sản lượng ↑
Dài hạn (LRAS)
- thẳng đứng
- sản lượng = GDP tiềm năng
3. Dịch chuyển AD & AS
AD tăng khi:
- thu nhập kỳ vọng tăng
- chính sách tiền tệ mở rộng
- chính sách tài khóa mở rộng
- xuất khẩu tăng
SRAS tăng khi:
- chi phí giảm
- năng suất tăng
- thuế giảm
LRAS tăng khi:
- lao động tăng
- công nghệ cải tiến
- vốn tăng
V. Trạng thái của nền kinh tế
1. Cân bằng dài hạn
- AD cắt SRAS tại LRAS
- GDP = GDP tiềm năng
2. Recessionary gap
- GDP < GDP tiềm năng
- thất nghiệp tăng
👉 Điều chỉnh:
- SRAS tăng (giảm lương)
- hoặc kích thích AD
3. Inflationary gap
- GDP > GDP tiềm năng
- lạm phát tăng
👉 Điều chỉnh:
- SRAS giảm
- hoặc thắt chặt chính sách
4. Stagflation
- GDP giảm
- giá tăng
👉 Do SRAS giảm (shock chi phí)
VI. Tăng trưởng kinh tế
1. Nguồn tăng trưởng
- lao động
- vốn
- công nghệ
- tài nguyên
- giáo dục (human capital)
2. GDP tiềm năng
Potential GDP = Labor × Productivity
3. Tốc độ tăng trưởng dài hạn
= tăng trưởng năng suất
- tăng trưởng lao động
VII. Hàm sản xuất (Production Function)
Y = A × f(L, K)
Trong đó:
- A: công nghệ
- L: lao động
- K: vốn
👉 Năng suất tăng khi:
- công nghệ cải tiến
- vốn trên đầu người tăng
VIII. Mô hình tăng trưởng (Solow Model)
Tăng trưởng GDP đến từ:
- lao động
- vốn
- công nghệ
👉 Trong đó:
- công nghệ = yếu tố quyết định dài hạn
Kết luận
Phần prerequisite ECON không chỉ là nền tảng mà còn là “xương sống” của toàn bộ CFA Level I. Việc hiểu rõ:
- GDP
- AD–AS
- tăng trưởng kinh tế
sẽ giúp bạn:
- làm nhanh các câu conceptual
- xử lý tốt các câu calculation
- hiểu sâu bản chất kinh tế
Liên Hệ Ngay Để Được Tư Vấn Miễn Phí!
Trí Đức EMC – Đối tác tài chính đáng tin cậy của doanh nghiệp!
Địa chỉ: KĐT Vinhomes Ocean Park, Gia Lâm, Hà Nội
Hotline: 098 333 7438
Email: tuvanquanlytriduc@gmail.com
Khám phá thêm về kế toán thuế tại triducemc.vn, nền tảng tư vấn chiến lược kinh doanh & hoạch định tài chính chuyên sâu.
