Từ ngày 01/07/2026, doanh nghiệp cần lưu ý cách khai và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Thông tư 89/2026/TT-BTC.
Về nguyên tắc, doanh nghiệp vẫn tạm nộp thuế TNDN theo quý và quyết toán theo năm. Tuy nhiên, một số khoản thu nhập đặc thù phải khai thuế theo từng lần phát sinh.
Việc xác định sai phương thức khai có thể dẫn đến kê khai không đúng kỳ, sai cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ hoặc phát sinh nghĩa vụ điều chỉnh. Vì vậy, kế toán cần phân biệt rõ từng trường hợp.
1. Thuế TNDN từ 01/07/2026 tạm nộp theo quý hay khai từng lần?
Theo quy định tại Điều 21 Thông tư 89/2026/TT-BTC, thuế TNDN được thực hiện theo hai nguyên tắc chính:
- Tạm nộp theo quý đối với trường hợp thuộc diện tạm nộp;
- Quyết toán thuế theo năm.
Đây là phương thức áp dụng phổ biến đối với doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, không phải mọi khoản thu nhập đều được đưa vào kỳ tạm nộp quý.
Một số khoản thu nhập phát sinh không thường xuyên hoặc có tính chất đặc thù phải khai thuế theo từng lần phát sinh.
Do đó, khi lập hồ sơ thuế, kế toán cần xác định bản chất của khoản thu nhập trước khi lựa chọn kỳ khai.
2. 06 trường hợp phải khai thuế TNDN theo từng lần phát sinh
Theo hướng dẫn tại Thông tư 89/2026/TT-BTC, một số trường hợp phải khai thuế TNDN theo từng lần phát sinh gồm các nhóm sau.
2.1. Thu nhập không phát sinh thường xuyên
Trường hợp người nộp thuế tính thuế theo phương pháp tỷ lệ trên doanh thu, nếu phát sinh khoản thu nhập không thường xuyên thì thực hiện khai thuế theo từng lần phát sinh.
Nếu trong cùng một tháng phát sinh nhiều lần, người nộp thuế được thực hiện khai theo tháng theo quy định.
Điều này giúp doanh nghiệp không phải lập quá nhiều hồ sơ riêng lẻ khi có nhiều giao dịch phát sinh trong cùng một tháng.
2.2. Chuyển nhượng bất động sản
Hoạt động chuyển nhượng bất động sản thuộc trường hợp tính thuế theo phương pháp tỷ lệ trên doanh thu cũng thuộc diện khai thuế theo từng lần phát sinh.
Đây là khoản thu nhập doanh nghiệp cần theo dõi riêng.
Kế toán nên tách riêng:
- Hợp đồng chuyển nhượng;
- Doanh thu chuyển nhượng;
- Hồ sơ bất động sản;
- Chứng từ liên quan;
- Thuế TNDN phát sinh;
- Hồ sơ khai và nộp thuế.
Việc tách riêng giúp hạn chế nhầm lẫn giữa thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản và hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường.
2.3. Bán, bán đấu giá bất động sản hoặc tài sản bảo đảm
Một số hoạt động bán hoặc bán đấu giá tài sản cũng phải khai thuế theo từng lần phát sinh.
Bao gồm trường hợp:
- Bán, bán đấu giá bất động sản hoặc tài sản bảo đảm để thi hành án;
- Bán, bán đấu giá tài sản bảo đảm để xử lý nợ;
- Tài sản của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài;
- Tài sản thuộc tổ chức được Nhà nước giao chức năng mua bán, xử lý nợ;
- Các trường hợp khấu trừ, khai thay và nộp thay theo quy định.
Nếu trong cùng một tháng phát sinh nhiều giao dịch thuộc trường hợp này thì thực hiện khai theo tháng theo quy định.
3. Chuyển nhượng vốn của doanh nghiệp nước ngoài phải khai thế nào?
Một trường hợp khác cần đặc biệt lưu ý là chuyển nhượng vốn của doanh nghiệp nước ngoài.
Khi doanh nghiệp nước ngoài phát sinh hoạt động chuyển nhượng vốn thuộc diện chịu thuế TNDN tại Việt Nam, nghĩa vụ thuế được thực hiện theo phương thức khai theo từng lần phát sinh.
Đây là trường hợp doanh nghiệp Việt Nam có liên quan đến giao dịch chuyển nhượng vốn của nhà đầu tư nước ngoài cần đặc biệt chú ý.
Hồ sơ thuế không chỉ liên quan đến bên chuyển nhượng. Doanh nghiệp Việt Nam nơi nhà đầu tư nước ngoài góp vốn cũng cần rà soát trách nhiệm khai, khấu trừ hoặc nộp thay theo trường hợp cụ thể.
4. Chuyển nhượng toàn bộ công ty TNHH một thành viên gắn với bất động sản
Trường hợp chuyển nhượng toàn bộ công ty TNHH một thành viên do tổ chức làm chủ sở hữu dưới hình thức chuyển nhượng vốn có gắn với bất động sản cũng thuộc trường hợp cần lưu ý.
Nếu khoản thu nhập được tính thuế theo phương pháp tỷ lệ trên doanh thu, việc khai thuế được thực hiện theo từng lần phát sinh theo quy định.
Doanh nghiệp cần kiểm tra bản chất giao dịch thay vì chỉ căn cứ vào tên gọi của hợp đồng.
Đặc biệt, cần xác định giao dịch có liên quan đến bất động sản hay không và phương pháp tính thuế được áp dụng như thế nào.
5. Chia lợi tức của Quỹ đầu tư chứng khoán
Thu nhập phát sinh từ hoạt động chia lợi tức cho tổ chức đầu tư của Quỹ đầu tư chứng khoán cũng thuộc nhóm phải khai thuế theo từng lần phát sinh.
Đối tượng nhận lợi tức có thể là tổ chức trong nước hoặc tổ chức nước ngoài.
Do đó, công ty quản lý quỹ cần xác định:
- Đối tượng nhận lợi tức;
- Số lợi tức được chia;
- Nghĩa vụ thuế phát sinh;
- Thời điểm phát sinh nghĩa vụ;
- Hồ sơ khai và nộp thuế.
6. Bảng tổng hợp các trường hợp khai thuế TNDN theo từng lần phát sinh
| Trường hợp | Phương thức khai |
|---|---|
| Thu nhập không phát sinh thường xuyên | Theo từng lần phát sinh |
| Chuyển nhượng bất động sản thuộc trường hợp quy định | Theo từng lần phát sinh |
| Bán, bán đấu giá bất động sản hoặc tài sản bảo đảm | Theo từng lần phát sinh |
| Chuyển nhượng vốn của doanh nghiệp nước ngoài | Theo từng lần phát sinh |
| Chuyển nhượng toàn bộ công ty TNHH một thành viên gắn với bất động sản | Theo từng lần phát sinh |
| Chia lợi tức của Quỹ đầu tư chứng khoán | Theo từng lần phát sinh |
| Hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường | Tạm nộp theo quý, quyết toán năm |
Như vậy, không nên hiểu rằng từ 01/07/2026 tất cả thuế TNDN đều phải khai theo từng lần phát sinh.
Phương thức khai theo từng lần phát sinh chỉ áp dụng đối với những trường hợp đặc thù mà pháp luật quy định.
7. Cơ quan thuế nào tiếp nhận hồ sơ khai thuế TNDN?
Việc xác định đúng cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ cũng là nội dung doanh nghiệp cần lưu ý.
Doanh nghiệp thông thường
Doanh nghiệp thực hiện nộp hồ sơ khai thuế tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Doanh nghiệp có đơn vị phụ thuộc được hưởng ưu đãi thuế
Trường hợp đơn vị phụ thuộc hoặc địa điểm kinh doanh được hưởng ưu đãi thuế TNDN, doanh nghiệp cần xác định riêng số thuế TNDN của hoạt động được hưởng ưu đãi.
Hồ sơ được kê khai với cơ quan thuế quản lý địa bàn nơi đơn vị phụ thuộc hoặc địa điểm kinh doanh đặt trụ sở theo quy định.
Doanh nghiệp hạch toán tập trung
Nếu doanh nghiệp có đơn vị phụ thuộc hoặc địa điểm kinh doanh tại tỉnh khác, doanh nghiệp thực hiện khai thuế tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Đồng thời, doanh nghiệp thực hiện phân bổ số thuế phải nộp cho các địa phương theo quy định.
Riêng trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ thuộc diện được áp dụng quy định riêng thì cần kiểm tra điều kiện cụ thể trước khi thực hiện phân bổ.
8. Chuyển nhượng bất động sản khác tỉnh thì nộp hồ sơ ở đâu?
Đây là vấn đề kế toán thường dễ nhầm.
Nếu doanh nghiệp có hoạt động chuyển nhượng bất động sản tại tỉnh khác với nơi đặt trụ sở chính, hồ sơ khai thuế được thực hiện tại cơ quan thuế nơi có bất động sản trong trường hợp thuộc diện khai riêng theo quy định.
Quy định này cũng cần được xem xét đối với hoạt động bán, bán đấu giá bất động sản là tài sản bảo đảm.
Vì vậy, doanh nghiệp không nên mặc định mọi hồ sơ thuế TNDN đều nộp tại cơ quan thuế quản lý trụ sở chính.
9. Chuyển nhượng vốn của doanh nghiệp nước ngoài nộp hồ sơ ở đâu?
Đối với hoạt động chuyển nhượng vốn của doanh nghiệp nước ngoài, hồ sơ khai thuế được nộp tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức Việt Nam nơi doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vốn, theo trường hợp được quy định.
Doanh nghiệp Việt Nam có vốn đầu tư nước ngoài cần đặc biệt lưu ý nội dung này khi phát sinh giao dịch chuyển nhượng vốn.
10. Kỳ tính thuế TNDN từ 01/07/2026 được xác định thế nào?
Theo quy định về kỳ tính thuế, doanh nghiệp cần phân biệt các kỳ sau:
Kỳ tính thuế theo từng lần phát sinh
Là ngày phát sinh nghĩa vụ thuế.
Kỳ tính thuế tháng
Tính từ ngày đầu tháng đến ngày cuối tháng.
Kỳ tính thuế quý
Tính từ ngày đầu quý đến ngày cuối quý của năm dương lịch hoặc năm tài chính.
Kỳ tính thuế năm
Được xác định theo năm dương lịch hoặc năm tài chính của doanh nghiệp.
Kỳ quyết toán thuế
Thực hiện theo kỳ kế toán năm, trừ trường hợp pháp luật có quy định riêng.
Việc xác định đúng kỳ tính thuế là cơ sở để kế toán xác định đúng thời hạn lập và nộp hồ sơ.
11. Doanh nghiệp cần lưu ý gì khi khai thuế TNDN?
Từ ngày 01/07/2026, kế toán nên thực hiện rà soát theo trình tự sau:
Bước 1: Xác định hoạt động phát sinh thu nhập.
Bước 2: Kiểm tra hoạt động đó có thuộc trường hợp khai theo từng lần phát sinh hay không.
Bước 3: Nếu không thuộc trường hợp đặc thù, thực hiện tạm nộp thuế TNDN theo quý.
Bước 4: Xác định cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ.
Bước 5: Kiểm tra nghĩa vụ phân bổ thuế nếu doanh nghiệp có cơ sở sản xuất hoặc đơn vị tại địa phương khác.
Bước 6: Lưu đầy đủ hợp đồng, hóa đơn, chứng từ và hồ sơ xác định nghĩa vụ thuế.
Đặc biệt, doanh nghiệp có hoạt động bất động sản, chuyển nhượng vốn hoặc giao dịch tài sản bảo đảm nên theo dõi riêng từng giao dịch để xác định đúng thời điểm phát sinh nghĩa vụ thuế.
Kết luận
Từ 01/07/2026, thuế TNDN đối với phần lớn doanh nghiệp vẫn thực hiện theo cơ chế tạm nộp theo quý và quyết toán theo năm. Tuy nhiên, một số khoản thu nhập đặc thù phải khai thuế theo từng lần phát sinh.
Các trường hợp đáng chú ý gồm thu nhập không thường xuyên, chuyển nhượng bất động sản, bán hoặc bán đấu giá tài sản bảo đảm, chuyển nhượng vốn của doanh nghiệp nước ngoài, chuyển nhượng toàn bộ công ty TNHH một thành viên gắn với bất động sản và chia lợi tức của Quỹ đầu tư chứng khoán.
Doanh nghiệp cần xác định đúng bản chất từng khoản thu nhập, kỳ tính thuế và cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ. Đây là cơ sở để hạn chế sai sót trong kê khai, nộp thuế và quyết toán TNDN.
Liên Hệ Ngay Để Được Tư Vấn Miễn Phí!
🔹 Trí Đức EMC – Đối tác tài chính đáng tin cậy của doanh nghiệp!
📍 Địa chỉ: KĐT Vinhomes Ocean Park, Gia Lâm, Hà Nội
📞 Hotline: 098 333 7438
📧 Email: tuvanquanlytriduc@gmail.com
👉 Khám phá thêm về kế toán thuế tại triducemc.vn, nền tảng tư vấn chiến lược kinh doanh & hoạch định tài chính chuyên sâu.
