04 trường hợp phải phân bổ thuế TNDN theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP

Từ ngày 01/07/2026, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý quy định về phân bổ thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) giữa các địa phương. Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Thông tư 89/2026/TT-BTC đã hướng dẫn cụ thể các trường hợp phải phân bổ, phương pháp xác định số thuế phân bổ và nguyên tắc thực hiện.

Việc phân bổ thuế TNDN không chỉ liên quan đến số thuế doanh nghiệp phải nộp tại từng địa phương. Đây còn là nội dung dễ phát sinh sai sót khi doanh nghiệp có nhiều cơ sở sản xuất, đơn vị phụ thuộc hoặc hoạt động kinh doanh tại nhiều tỉnh, thành phố.

Vậy 04 trường hợp nào phải phân bổ thuế TNDN từ ngày 01/07/2026? Doanh nghiệp xác định số thuế phải phân bổ như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp chi tiết theo quy định mới.

1. Khi nào doanh nghiệp phải phân bổ thuế TNDN?

Theo quy định mới, không phải mọi doanh nghiệp hoạt động tại nhiều địa phương đều phải thực hiện phân bổ thuế TNDN.

Việc phân bổ chỉ áp dụng đối với những trường hợp thuộc diện pháp luật quy định. Doanh nghiệp cần xác định đúng hoạt động kinh doanh, địa điểm phát sinh hoạt động và tình trạng ưu đãi thuế trước khi lập hồ sơ khai thuế.

Theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP, có 04 nhóm trường hợp trọng tâm phải phân bổ thuế TNDN.

Trường hợp 1: Doanh nghiệp kinh doanh xổ số điện toán

Doanh nghiệp kinh doanh xổ số điện toán phải phân bổ số thuế TNDN phải nộp cho từng tỉnh, thành phố nơi phát sinh hoạt động kinh doanh.

Việc phân bổ được thực hiện dựa trên doanh thu bán vé thực tế tại từng địa phương.

Doanh nghiệp cần theo dõi riêng doanh thu bán vé theo từng tỉnh để có cơ sở xác định nghĩa vụ thuế.

Đây là điểm đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh xổ số trên phạm vi nhiều địa bàn.

Trường hợp 2: Doanh nghiệp có hoạt động chuyển nhượng bất động sản

Doanh nghiệp phát sinh hoạt động chuyển nhượng bất động sản thuộc trường hợp phải phân bổ thuế TNDN theo quy định.

Tuy nhiên, cần phân biệt trường hợp phải phân bổ với trường hợp pháp luật quy định khai thuế riêng tại nơi có bất động sản.

Do đó, kế toán không nên chỉ căn cứ vào việc doanh nghiệp có bất động sản để mặc định áp dụng một phương pháp duy nhất.

Trước khi kê khai, cần xác định:

Địa điểm của bất động sản;
Loại hoạt động chuyển nhượng;
Doanh thu phát sinh;
Nghĩa vụ thuế tại địa phương;
Quy định về khai thuế riêng nếu có.

Trường hợp 3: Có đơn vị phụ thuộc hoặc cơ sở sản xuất tại tỉnh khác

Đây là trường hợp có thể ảnh hưởng đến nhiều doanh nghiệp nhất.

Việc phân bổ được đặt ra khi doanh nghiệp có các đơn vị hoặc cơ sở hoạt động tại địa phương khác, chẳng hạn:

Đơn vị phụ thuộc;
Địa điểm kinh doanh là cơ sở sản xuất;
Cơ sở gia công;
Cơ sở lắp ráp;
Cơ sở sản xuất điện mặt trời mái nhà.

Tuy nhiên, không phải mọi cơ sở đều mặc nhiên phải phân bổ.

Quy định có trường hợp loại trừ đối với cơ sở được hưởng ưu đãi thuế TNDN và doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Vì vậy, doanh nghiệp cần rà soát riêng từng cơ sở trước khi xác định số thuế phân bổ.

Trường hợp 4: Nhà máy thủy điện nằm trên nhiều tỉnh

Trường hợp nhà máy thủy điện có phạm vi hoạt động trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên, doanh nghiệp phải thực hiện phân bổ nghĩa vụ thuế TNDN cho từng địa phương theo quy định.

Đây là trường hợp có cách xác định riêng do đặc thù của hoạt động đầu tư và sản xuất điện.

Doanh nghiệp cần xác định phần giá trị đầu tư của nhà máy nằm trên từng địa bàn để làm cơ sở phân bổ.

2. Cách phân bổ thuế TNDN theo từng trường hợp

Sau khi xác định doanh nghiệp thuộc diện phải phân bổ, bước tiếp theo là xác định số thuế phải nộp tại từng địa phương.

2.1. Phân bổ thuế TNDN đối với xổ số điện toán

Số thuế TNDN phân bổ cho từng tỉnh được xác định theo tỷ lệ doanh thu bán vé thực tế tại địa phương đó.

Có thể khái quát công thức:

Thuế TNDN phân bổ tại tỉnh = Thuế TNDN của hoạt động xổ số điện toán × Doanh thu bán vé tại tỉnh / Tổng doanh thu bán vé

Doanh nghiệp cần xác định đầy đủ doanh thu bán vé theo phương thức phân phối thực tế.

Các phương thức có thể bao gồm:

Qua thiết bị đầu cuối;
Qua điện thoại;
Qua Internet.

Kế toán cần xây dựng dữ liệu doanh thu theo từng địa phương để hạn chế sai lệch khi lập hồ sơ khai thuế.

2.2. Phân bổ thuế TNDN đối với chuyển nhượng bất động sản

Đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản thuộc diện phân bổ, số thuế được xác định theo quy định riêng.

Theo nội dung bạn cung cấp, số thuế phân bổ được xác định bằng:

Thuế TNDN phân bổ = Doanh thu tính thuế của hoạt động chuyển nhượng bất động sản × 1%

Quy định này cần được doanh nghiệp lưu ý cả khi xác định số thuế tạm nộp theo quý và khi quyết toán thuế năm.

Đặc biệt, kế toán cần tách riêng doanh thu, chi phí và hồ sơ của hoạt động chuyển nhượng bất động sản để tránh nhầm với hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường.

2.3. Phân bổ thuế TNDN đối với cơ sở sản xuất

Đối với doanh nghiệp có cơ sở sản xuất tại tỉnh khác, số thuế TNDN phân bổ được xác định dựa trên tỷ lệ chi phí thực tế phát sinh tại cơ sở sản xuất.

Công thức:

Thuế TNDN phân bổ = Thuế TNDN của hoạt động sản xuất kinh doanh × Chi phí của cơ sở sản xuất / Tổng chi phí của doanh nghiệp

Trong đó, chi phí của cơ sở sản xuất cần được xác định dựa trên số liệu thực tế và hồ sơ kế toán.

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý phần chi phí liên quan đến hoạt động đang được hưởng ưu đãi thuế TNDN.

Theo quy định, phần chi phí của hoạt động được hưởng ưu đãi không được tính vào cơ sở phân bổ theo trường hợp tương ứng.

Cơ sở sản xuất đang trong giai đoạn đầu tư thì sao?

Đối với cơ sở sản xuất đang trong giai đoạn đầu tư và chưa đi vào hoạt động, doanh nghiệp chưa phải thực hiện phân bổ theo phương pháp áp dụng cho cơ sở sản xuất đang hoạt động.

Đây là nội dung kế toán cần xác định rõ khi doanh nghiệp có dự án đầu tư mới.

3. Cách phân bổ thuế TNDN đối với nhà máy thủy điện

Đối với nhà máy thủy điện nằm trên địa bàn nhiều tỉnh, việc phân bổ được thực hiện theo các bước riêng.

Bước 1: Xác định số thuế TNDN của nhà máy

Trước tiên, doanh nghiệp xác định số thuế TNDN của nhà máy.

Số thuế này được xác định dựa trên tỷ lệ chi phí của nhà máy so với tổng chi phí của doanh nghiệp theo quy định.

Bước 2: Phân bổ số thuế cho từng tỉnh

Sau khi xác định được số thuế TNDN của nhà máy, doanh nghiệp tiếp tục phân bổ cho từng tỉnh.

Tỷ lệ phân bổ được xác định dựa trên:

Giá trị đầu tư phần nhà máy nằm trên địa bàn từng tỉnh / Tổng giá trị đầu tư của nhà máy

Cách tính này giúp xác định nghĩa vụ thuế tương ứng với phần công trình thuộc từng địa phương.

4. Nguyên tắc phân bổ thuế TNDN doanh nghiệp cần nhớ

Khi thực hiện phân bổ, doanh nghiệp cần tuân thủ một số nguyên tắc quan trọng.

Thứ nhất, phân bổ đúng số thuế phải nộp

Tổng số thuế TNDN đã phân bổ cho các địa phương không được vượt quá tổng số thuế phải nộp theo hồ sơ khai thuế của doanh nghiệp.

Do đó, kế toán cần đối chiếu số thuế tổng trước khi phân bổ.

Thứ hai, phải phân bổ đúng thời hạn

Doanh nghiệp phải thực hiện khai và phân bổ nghĩa vụ thuế đầy đủ, chính xác và đúng thời hạn.

Việc chậm phân bổ hoặc phân bổ sai có thể dẫn đến phải điều chỉnh hồ sơ và phát sinh rủi ro trong quá trình cơ quan thuế kiểm tra.

Thứ ba, không phát sinh thuế phải nộp thì xử lý thế nào?

Nếu kỳ tính thuế không phát sinh số thuế TNDN phải nộp, doanh nghiệp không phải thực hiện phân bổ số thuế cho các địa phương.

Kế toán vẫn cần lưu trữ hồ sơ và chứng từ làm căn cứ chứng minh số liệu kê khai.

5. Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ gì để phân bổ thuế TNDN?

Để việc phân bổ có cơ sở, doanh nghiệp nên xây dựng dữ liệu kế toán riêng cho từng địa điểm.

Một số hồ sơ cần lưu ý gồm:

Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp;
Hồ sơ đăng ký đơn vị phụ thuộc;
Hồ sơ địa điểm kinh doanh;
Hồ sơ dự án đầu tư;
Hợp đồng và chứng từ liên quan;
Sổ chi tiết doanh thu;
Sổ chi tiết chi phí;
Bảng phân bổ chi phí;
Hồ sơ xác định ưu đãi thuế TNDN;
Hồ sơ chứng minh giá trị đầu tư;
Chứng từ nộp thuế;
Hồ sơ khai và quyết toán thuế TNDN.

Việc tập hợp hồ sơ ngay từ đầu sẽ giúp kế toán dễ dàng giải trình khi cơ quan thuế yêu cầu.

6. Những lỗi doanh nghiệp dễ gặp khi phân bổ thuế TNDN

Trong thực tế, một số sai sót thường xuất phát từ việc doanh nghiệp chưa tách riêng dữ liệu theo địa phương.

Không xác định đúng đối tượng phải phân bổ

Doanh nghiệp có chi nhánh hoặc địa điểm kinh doanh không có nghĩa mọi trường hợp đều phải phân bổ thuế TNDN.

Kế toán cần xác định đúng bản chất hoạt động của từng đơn vị.

Phân bổ theo doanh thu khi quy định yêu cầu theo chi phí

Đây là lỗi có thể xảy ra khi doanh nghiệp có nhiều cơ sở sản xuất.

Với trường hợp cơ sở sản xuất, phương pháp phân bổ cần dựa trên chi phí thực tế theo quy định.

Không loại trừ phần thu nhập được hưởng ưu đãi

Nếu doanh nghiệp vừa có hoạt động thông thường vừa có hoạt động được hưởng ưu đãi thuế TNDN, cần xác định riêng để tránh phân bổ sai.

Không đối chiếu tổng số thuế

Sau khi phân bổ, kế toán cần kiểm tra:

Tổng thuế TNDN phân bổ cho các địa phương ≤ Tổng thuế TNDN phải nộp của doanh nghiệp.

Đây là bước kiểm tra quan trọng trước khi hoàn tất hồ sơ.

7. Doanh nghiệp cần làm gì từ ngày 01/07/2026?

Để hạn chế sai sót khi áp dụng quy định mới, doanh nghiệp nên thực hiện rà soát theo 5 bước:

Bước 1: Liệt kê toàn bộ đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh và cơ sở sản xuất.

Bước 2: Xác định địa phương nơi từng hoạt động phát sinh.

Bước 3: Kiểm tra doanh nghiệp có thuộc một trong 04 trường hợp phải phân bổ hay không.

Bước 4: Xác định đúng phương pháp phân bổ tương ứng.

Bước 5: Đối chiếu số thuế phân bổ với tổng số thuế TNDN phải nộp trước khi kê khai.

Đặc biệt, doanh nghiệp có hoạt động sản xuất tại nhiều tỉnh nên thiết lập hệ thống theo dõi doanh thu và chi phí theo từng cơ sở. Điều này giúp việc lập hồ sơ thuế thuận lợi hơn và giảm thời gian giải trình.

Kết luận

Từ ngày 01/07/2026, quy định về phân bổ thuế TNDN tiếp tục được doanh nghiệp cần quan tâm, đặc biệt khi hoạt động kinh doanh trải rộng tại nhiều tỉnh, thành phố.

04 trường hợp trọng tâm phải phân bổ gồm hoạt động xổ số điện toán, chuyển nhượng bất động sản, doanh nghiệp có đơn vị phụ thuộc hoặc cơ sở sản xuất tại tỉnh khác và nhà máy thủy điện nằm trên nhiều địa bàn.

Mỗi trường hợp có phương pháp xác định khác nhau. Vì vậy, doanh nghiệp không nên áp dụng một công thức chung cho tất cả hoạt động.

Việc xác định đúng đối tượng, đúng căn cứ và đúng tỷ lệ phân bổ sẽ giúp doanh nghiệp kê khai chính xác nghĩa vụ thuế tại từng địa phương, hạn chế sai sót và chủ động hơn khi cơ quan thuế kiểm tra.