Doanh Nghiệp Siêu Nhỏ Là Gì? Tiêu Chí Xác Định Và Chế Độ Kế Toán Mới Từ 01/7/2026

Doanh nghiệp siêu nhỏ là nhóm doanh nghiệp có quy mô nhỏ nhất trong hệ thống phân loại doanh nghiệp tại Việt Nam. Đây là mô hình phổ biến đối với hộ kinh doanh chuyển đổi, doanh nghiệp gia đình, cửa hàng bán lẻ và các startup mới thành lập.

Đáng chú ý, từ ngày 01/7/2026, doanh nghiệp siêu nhỏ sẽ áp dụng chế độ kế toán mới theo Thông tư 58/2026/TT-BTC, thay thế quy định tại Thông tư 132/2018/TT-BTC. Những thay đổi này được kỳ vọng giúp doanh nghiệp giảm chi phí quản lý, đơn giản hóa công tác kế toán và linh hoạt hơn trong việc bố trí nhân sự.

Doanh nghiệp siêu nhỏ là gì?

Hiện nay, pháp luật không đưa ra định nghĩa riêng về doanh nghiệp siêu nhỏ. Tuy nhiên, có thể hiểu đây là doanh nghiệp có quy mô nhỏ nhất trong nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), được xác định dựa trên:

Số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm;
Tổng doanh thu của năm;
Tổng nguồn vốn của doanh nghiệp.

Theo Điều 5 Nghị định 80/2021/NĐ-CP, tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ được chia theo từng lĩnh vực hoạt động.

Tiêu chí xác định doanh nghiệp siêu nhỏ mới nhất năm 2026

Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp và xây dựng

Doanh nghiệp được xác định là siêu nhỏ khi đáp ứng đồng thời:

Có số lao động tham gia BHXH bình quân năm không quá 10 người;
Có tổng doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 03 tỷ đồng.

Nhóm này thường bao gồm:

Cơ sở sản xuất quy mô nhỏ;
Xưởng gia công;
Doanh nghiệp xây dựng dân dụng nhỏ;
Cơ sở nuôi trồng thủy sản gia đình.

Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ

Đối với lĩnh vực thương mại và dịch vụ, doanh nghiệp được xem là siêu nhỏ khi:

Có số lao động tham gia BHXH bình quân năm không quá 10 người;
Có doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 03 tỷ đồng.

Các mô hình phổ biến gồm:

Cửa hàng bán lẻ;
Doanh nghiệp marketing;
Công ty tư vấn;
Nhà hàng, quán cà phê;
Kinh doanh online;
Dịch vụ logistics quy mô nhỏ.

Bảng tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ năm 2026

Lĩnh vực	Lao động tham gia BHXH	Doanh thu hoặc nguồn vốn
Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản	≤ 10 người	Doanh thu ≤ 3 tỷ đồng hoặc vốn ≤ 3 tỷ đồng
Công nghiệp, xây dựng	≤ 10 người	Doanh thu ≤ 3 tỷ đồng hoặc vốn ≤ 3 tỷ đồng
Thương mại, dịch vụ	≤ 10 người	Doanh thu ≤ 10 tỷ đồng hoặc vốn ≤ 3 tỷ đồng

Ví dụ thực tế

Ví dụ 1: Một xưởng cơ khí có 8 lao động tham gia BHXH và doanh thu năm đạt 2,5 tỷ đồng. Doanh nghiệp này được xác định là doanh nghiệp siêu nhỏ.

Ví dụ 2: Một công ty marketing có 6 nhân viên tham gia BHXH và doanh thu 8 tỷ đồng/năm. Doanh nghiệp vẫn thuộc nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực dịch vụ.

Doanh nghiệp siêu nhỏ đang áp dụng chế độ kế toán nào?

Trước ngày 01/7/2026, doanh nghiệp siêu nhỏ thực hiện chế độ kế toán theo Thông tư 132/2018/TT-BTC.

Chế độ kế toán này được xây dựng theo hướng đơn giản hóa, phù hợp với các doanh nghiệp có quy mô nhỏ và ít phát sinh nghiệp vụ kế toán phức tạp.

Một số đặc điểm nổi bật gồm:

Hệ thống tài khoản kế toán đơn giản;
Sổ sách kế toán gọn nhẹ;
Mẫu báo cáo tài chính rút gọn;
Không bắt buộc có kế toán trưởng;
Được bố trí người phụ trách kế toán.

Ngoài ra, doanh nghiệp siêu nhỏ cũng có thể lựa chọn áp dụng:

Thông tư 133/2016/TT-BTC;
Thông tư 99/2025/TT-BTC (đối với năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026).

Từ 01/7/2026 áp dụng chế độ kế toán mới theo Thông tư 58/2026/TT-BTC

Kể từ ngày 01/7/2026, Thông tư 58/2026/TT-BTC chính thức thay thế Thông tư 132/2018/TT-BTC đối với doanh nghiệp siêu nhỏ.

Quy định mới hướng đến mục tiêu:

Đơn giản hóa thủ tục kế toán;
Giảm chi phí tuân thủ;
Tăng tính linh hoạt trong tổ chức nhân sự kế toán;
Phù hợp với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp nhỏ.

Trường hợp doanh nghiệp thay đổi quy mô trong năm tài chính

Thông tư 58/2026/TT-BTC quy định:

Nếu trong năm tài chính doanh nghiệp không còn đáp ứng tiêu chí doanh nghiệp siêu nhỏ do tăng doanh thu, nguồn vốn hoặc lao động thì:

Vẫn được tiếp tục áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ đến hết năm tài chính hiện tại;
Chuyển sang chế độ kế toán phù hợp từ năm tài chính tiếp theo.

Quy định này giúp doanh nghiệp tránh xáo trộn hệ thống kế toán giữa năm.

Điểm mới nổi bật: Được bố trí người thân làm kế toán từ 01/7/2026

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của Thông tư 58/2026/TT-BTC là mở rộng đối tượng được làm công tác kế toán trong doanh nghiệp siêu nhỏ.

Theo đó, doanh nghiệp được phép bố trí các thành viên trong gia đình làm kế toán, bao gồm:

Cha đẻ, mẹ đẻ;
Cha nuôi, mẹ nuôi;
Vợ hoặc chồng;
Con đẻ, con nuôi;
Anh, chị, em ruột.

Các cá nhân này có thể thực hiện công việc kế toán nếu thuộc doanh nghiệp có liên quan đến:

Người đại diện theo pháp luật;
Giám đốc hoặc Tổng giám đốc;
Chủ doanh nghiệp;
Người phụ trách tài chính – kế toán.

Ý nghĩa của quy định mới

Việc cho phép người thân làm kế toán giúp doanh nghiệp:

Giảm chi phí nhân sự;
Tận dụng nguồn lực sẵn có;
Chủ động trong quản lý tài chính;
Phù hợp với mô hình doanh nghiệp gia đình và startup.

Đây được xem là một trong những thay đổi có lợi nhất đối với doanh nghiệp siêu nhỏ từ năm 2026.

Doanh nghiệp siêu nhỏ có bắt buộc phải có kế toán trưởng không?

Câu trả lời là không.

Theo quy định hiện hành và Thông tư 58/2026/TT-BTC, doanh nghiệp siêu nhỏ không bắt buộc phải bổ nhiệm kế toán trưởng.

Thay vào đó, doanh nghiệp có thể:

Bố trí người phụ trách kế toán;
Thuê dịch vụ kế toán bên ngoài;
Thuê dịch vụ kế toán trưởng nếu có nhu cầu.

Người phụ trách kế toán được quyền ký trên:

Chứng từ kế toán;
Sổ kế toán;
Báo cáo tài chính.

Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí nhân sự trong giai đoạn đầu hoạt động.

Kết luận

Doanh nghiệp siêu nhỏ là nhóm doanh nghiệp có quy mô nhỏ nhất trong hệ thống doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam, được xác định dựa trên số lao động tham gia BHXH, doanh thu và nguồn vốn.

Từ ngày 01/7/2026, việc áp dụng Thông tư 58/2026/TT-BTC sẽ mang đến nhiều thay đổi tích cực cho doanh nghiệp siêu nhỏ như:

Áp dụng chế độ kế toán mới đơn giản hơn;
Không bắt buộc phải có kế toán trưởng;
Được bố trí người thân trong gia đình làm kế toán;
Linh hoạt hơn trong tổ chức bộ máy tài chính – kế toán.

Doanh nghiệp nên chủ động cập nhật các quy định mới để đảm bảo tuân thủ pháp luật, đồng thời tận dụng tối đa những chính sách hỗ trợ dành cho doanh nghiệp quy mô nhỏ trong giai đoạn phát triển.