Từ ngày 01/07/2026, nhiều quy định mới về bảo hiểm xã hội (BHXH) sẽ tác động trực tiếp đến doanh nghiệp và người lao động. Một trong những nội dung được quan tâm nhiều nhất hiện nay là thưởng KPI hằng tháng có phải đóng BHXH không, đồng thời mức tiền lương tối đa làm căn cứ đóng BHXH sẽ thay đổi như thế nào.

Việc xác định đúng khoản thu nhập phải đóng BHXH không chỉ giúp doanh nghiệp tránh nguy cơ truy thu, xử phạt khi thanh tra mà còn bảo đảm quyền lợi lâu dài cho người lao động.

Thưởng KPI hằng tháng có phải đóng BHXH không?

Theo khoản 1 Điều 7 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc bao gồm:

Mức lương theo công việc hoặc chức danh;
Các khoản phụ cấp lương;
Các khoản bổ sung khác xác định được mức tiền cụ thể, trả thường xuyên, ổn định trong mỗi kỳ trả lương và được thỏa thuận trong hợp đồng lao động.

Tuy nhiên, pháp luật cũng loại trừ các khoản thu nhập mang tính biến động, phụ thuộc vào kết quả sản xuất kinh doanh hoặc hiệu quả làm việc thực tế của người lao động.

Do đó, không phải mọi khoản thưởng KPI đều phải đóng BHXH. Việc xác định phụ thuộc vào bản chất và cách doanh nghiệp xây dựng chính sách tiền lương.

Khi nào thưởng KPI phải đóng BHXH?

Khoản thưởng KPI có thể thuộc diện đóng BHXH nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:

1. Được ghi nhận trong hợp đồng lao động

Nếu doanh nghiệp quy định khoản KPI là một phần thu nhập cố định trong hợp đồng lao động hoặc phụ lục hợp đồng lao động, cơ quan BHXH có thể xem đây là khoản bổ sung khác thuộc căn cứ đóng BHXH.

Ví dụ:

Lương cơ bản: 15 triệu đồng/tháng
KPI cố định: 3 triệu đồng/tháng

Khoản KPI này được ghi rõ trong hợp đồng và chi trả thường xuyên hằng tháng.

Trong trường hợp này, khoản KPI có khả năng được tính vào tiền lương đóng BHXH.

2. Trả thường xuyên và ổn định

Một khoản thu nhập được trả đều đặn mỗi tháng, không phụ thuộc nhiều vào kết quả công việc thực tế sẽ dễ được xem là khoản bổ sung thường xuyên.

Các dấu hiệu thường gặp gồm:

Trả cố định hàng tháng;
Mức tiền gần như không thay đổi;
Người lao động hầu như luôn được nhận.

3. Không phụ thuộc hoàn toàn vào năng suất lao động

Nếu khoản KPI chỉ mang tên gọi là “thưởng KPI” nhưng thực chất được chi trả cố định, không gắn với chỉ tiêu công việc cụ thể hoặc mức biến động rất thấp, cơ quan BHXH có thể xác định đây là thu nhập ổn định thuộc diện đóng BHXH.

Trường hợp thưởng KPI không phải đóng BHXH

Thông thường, KPI sẽ không thuộc căn cứ đóng BHXH khi mang đúng bản chất là khoản thưởng theo hiệu quả công việc.

Các đặc điểm thường gặp gồm:

Chỉ phát sinh khi hoàn thành chỉ tiêu;
Mức thưởng thay đổi theo kết quả thực tế;
Không cố định giữa các tháng;
Gắn với doanh số, lợi nhuận hoặc hiệu suất làm việc.

Ví dụ thực tế

Nhân viên kinh doanh được hưởng:

Lương cơ bản: 12 triệu đồng/tháng;
Hoa hồng doanh số: 1% doanh thu bán hàng.

Nếu tháng đạt doanh số cao, người lao động có thể nhận thêm 10 triệu đồng.

Nếu doanh số thấp, khoản thưởng có thể chỉ vài trăm nghìn đồng hoặc không phát sinh.

Trong trường hợp này, khoản thưởng phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả kinh doanh nên thường không thuộc tiền lương làm căn cứ đóng BHXH.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì để tránh bị truy thu BHXH?

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp đặt tên khoản thu nhập là “KPI” hoặc “thưởng hiệu quả công việc” nhưng lại chi trả cố định hàng tháng.

Khi cơ quan BHXH thanh tra, họ sẽ xem xét:

Nội dung hợp đồng lao động;
Quy chế lương thưởng;
Bảng lương thực tế;
Tần suất chi trả;
Mức độ ổn định của khoản thu nhập.

Nếu xác định khoản KPI thực chất là thu nhập thường xuyên, doanh nghiệp có thể bị:

Truy thu BHXH;
Truy thu BHYT;
Truy thu BHTN;
Tính lãi chậm đóng;
Xử phạt vi phạm hành chính.

Do đó, doanh nghiệp nên rà soát lại toàn bộ cơ chế KPI để bảo đảm phù hợp với quy định hiện hành.

Mức tiền lương đóng BHXH bắt buộc tối đa từ ngày 01/07/2026

Ngoài vấn đề thưởng KPI, mức trần tiền lương đóng BHXH cũng là nội dung được nhiều người lao động có thu nhập cao đặc biệt quan tâm.

Theo khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024:

Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Mức tham chiếu từ ngày 01/07/2026 là bao nhiêu?

Theo quy định chuyển tiếp của Luật BHXH 2024, khi Nhà nước chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu được xác định bằng mức lương cơ sở.

Tại Nghị định 161/2026/NĐ-CP, từ ngày 01/07/2026:

Mức lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng.

Mức đóng BHXH tối đa năm 2026

Căn cứ quy định nêu trên:

20 × 2.530.000 đồng = 50.600.000 đồng/tháng

Như vậy:

Mức tiền lương tối đa làm căn cứ đóng BHXH từ 01/07/2026 là:

50.600.000 đồng/tháng

Điều này đồng nghĩa:

Người lao động có thu nhập trên 50,6 triệu đồng/tháng không phải đóng BHXH trên phần vượt quá mức này;
Doanh nghiệp cũng chỉ phải đóng BHXH trên ngưỡng tối đa 50,6 triệu đồng/tháng.

Ví dụ

Người lao động nhận:

Lương và phụ cấp: 70 triệu đồng/tháng.

Tiền lương làm căn cứ đóng BHXH chỉ được tính tối đa:

50,6 triệu đồng/tháng

Phần thu nhập vượt:

19,4 triệu đồng/tháng

sẽ không phải đóng BHXH bắt buộc.

Mức trần BHXH ảnh hưởng thế nào đến doanh nghiệp và người lao động?

Việc xác định chính xác mức trần đóng BHXH giúp:

Đối với doanh nghiệp

Tính đúng chi phí lao động;
Hạn chế sai sót khi kê khai BHXH;
Tránh phát sinh truy thu hoặc xử phạt.

Đối với người lao động

Hiểu rõ mức đóng thực tế;
Kiểm tra tính chính xác của bảng lương;
Dễ dàng theo dõi quyền lợi BHXH trong tương lai.

Nội dung này đặc biệt quan trọng với:

Ban giám đốc;
Quản lý cấp cao;
Chuyên gia;
Lao động có thu nhập cao.

Khoản đóng BHXH có được ghi trên chứng từ khấu trừ thuế TNCN không?

Câu trả lời là Có.

Theo khoản 1 Điều 32 Nghị định 123/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP, chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân phải thể hiện đầy đủ các thông tin liên quan đến thu nhập chịu thuế.

Trong đó bao gồm:

Tổng thu nhập chịu thuế;
Khoản đóng BHXH bắt buộc;
Khoản đóng bảo hiểm khác theo quy định;
Các khoản từ thiện, nhân đạo, khuyến học;
Số thuế TNCN đã khấu trừ.

Ý nghĩa của việc ghi nhận BHXH trên chứng từ thuế

Khoản đóng BHXH là một khoản được trừ trước khi xác định thu nhập tính thuế TNCN.

Việc thể hiện đầy đủ trên chứng từ giúp:

Xác định chính xác thu nhập chịu thuế;
Hỗ trợ quyết toán thuế cuối năm;
Tăng tính minh bạch về thu nhập;
Giúp người lao động dễ dàng đối chiếu dữ liệu.

Người lao động nên thường xuyên kiểm tra chứng từ khấu trừ thuế để bảo đảm các khoản BHXH được kê khai đầy đủ và chính xác.

Kết luận

Từ năm 2026, doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm đến việc xác định thưởng KPI có phải đóng BHXH hay không. Nếu khoản KPI được trả cố định, thường xuyên và được quy định trong hợp đồng lao động thì có khả năng phải tính vào tiền lương đóng BHXH. Ngược lại, các khoản thưởng phụ thuộc vào kết quả công việc, doanh số hoặc hiệu suất lao động thường không thuộc diện đóng BHXH.

Bên cạnh đó, từ ngày 01/07/2026, mức tiền lương tối đa làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc sẽ là 50,6 triệu đồng/tháng, tương ứng với 20 lần mức lương cơ sở mới là 2,53 triệu đồng/tháng.

Doanh nghiệp nên chủ động rà soát chính sách tiền lương, thưởng KPI, hợp đồng lao động và hồ sơ BHXH để bảo đảm tuân thủ đúng quy định pháp luật, hạn chế rủi ro truy thu và bảo vệ quyền lợi của người lao động trong giai đoạn áp dụng chính sách BHXH mới.