Từ ngày 01/7/2026, Luật Xây dựng 2025 chính thức có hiệu lực với nhiều quy định mới liên quan đến an toàn thi công, bảo vệ môi trường và trách nhiệm của các bên tham gia hoạt động xây dựng. Những thay đổi này được đánh giá là bước siết chặt quan trọng nhằm nâng cao chất lượng công trình, hạn chế tai nạn lao động và tăng trách nhiệm của chủ đầu tư, nhà thầu trong suốt quá trình thi công.

Dưới đây là những nội dung doanh nghiệp xây dựng, chủ đầu tư và nhà thầu cần đặc biệt lưu ý.

1. Quy định mới về an toàn trong thi công xây dựng từ 01/7/2026

Theo Điều 51 Luật Xây dựng 2025, trách nhiệm bảo đảm an toàn trong thi công được quy định cụ thể và chặt chẽ hơn đối với cả nhà thầu thi công và chủ đầu tư.

Trách nhiệm của nhà thầu thi công xây dựng

Nhà thầu thi công phải chịu trách nhiệm toàn diện về công tác an toàn trong quá trình xây dựng, bao gồm:

Bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động cho người lao động trên công trường;
Bảo đảm an toàn đối với:
- Công trình xây dựng;
- Máy móc, thiết bị thi công;
- Tài sản và phương tiện phục vụ thi công;
Thực hiện đầy đủ các biện pháp:
- Bảo vệ môi trường;
- Phòng cháy và chữa cháy;
- Kiểm soát nguy cơ mất an toàn trong thi công.

Ngoài ra, nhà thầu còn phải:

Xác định rõ vùng nguy hiểm trong thi công;
Lập biện pháp bảo đảm an toàn trình chủ đầu tư phê duyệt trước khi triển khai;
Thường xuyên rà soát, cập nhật và điều chỉnh phương án an toàn phù hợp với tình hình thực tế tại công trường.

Trách nhiệm của chủ đầu tư

Luật mới cũng nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc giám sát an toàn thi công. Theo đó, chủ đầu tư phải:

Giám sát việc thực hiện các quy định an toàn của nhà thầu;
Tạm dừng hoặc đình chỉ thi công khi phát hiện:
- Vi phạm quy định an toàn;
- Nguy cơ xảy ra sự cố công trình;
- Dấu hiệu mất an toàn lao động;
Phối hợp xử lý tai nạn lao động và sự cố công trình;
Thông báo kịp thời cho cơ quan nhà nước khi xảy ra:
- Tai nạn lao động gây chết người;
- Sự cố ảnh hưởng đến chất lượng hoặc an toàn công trình.

Quy định về vùng nguy hiểm ngoài công trường

Trường hợp vùng nguy hiểm vượt ra ngoài phạm vi công trường thi công, chủ đầu tư bắt buộc phải:

Báo cáo cơ quan chuyên môn về xây dựng;
Cung cấp hồ sơ biện pháp bảo đảm an toàn đã được phê duyệt để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.

Quy định này nhằm hạn chế rủi ro đối với khu dân cư, công trình lân cận và người tham gia giao thông quanh khu vực xây dựng.

Máy móc, thiết bị bắt buộc phải kiểm định

Các loại máy móc, thiết bị, vật tư thi công có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động phải được kiểm định trước khi đưa vào sử dụng.

Điều này áp dụng đối với:

Thiết bị nâng;
Giàn giáo;
Máy ép cọc;
Thiết bị điện công suất lớn;
Các thiết bị có nguy cơ gây mất an toàn cao.

2026

Theo Điều 50 Luật Xây dựng 2025, hoạt động thi công xây dựng phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu về kỹ thuật, an toàn và môi trường.

Tuân thủ thiết kế và quy chuẩn kỹ thuật

Việc thi công phải:

Đúng thiết kế đã được phê duyệt;
Tuân thủ đầy đủ quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành;
Đáp ứng yêu cầu về:
- An toàn chịu lực;
- Phòng cháy chữa cháy;
- An toàn sử dụng;
- Mỹ quan công trình;
- Bảo vệ môi trường.

Đây là căn cứ quan trọng để kiểm tra chất lượng công trình và nghiệm thu đưa vào sử dụng.

Bảo đảm an toàn lao động và công trình lân cận

Trong suốt quá trình thi công, nhà thầu phải:

Bảo đảm an toàn cho người lao động;
Bảo vệ máy móc, thiết bị và vật tư thi công;
Có biện pháp bảo vệ:
- Công trình ngầm;
- Công trình liền kề;
- Hạ tầng kỹ thuật xung quanh;
Chủ động hạn chế thiệt hại khi xảy ra sự cố.

Đặc biệt, các công trình trong khu dân cư đông đúc sẽ phải siết chặt hơn về biện pháp che chắn, chống bụi và chống rung lắc.

Áp dụng biện pháp kỹ thuật an toàn riêng

Đối với:

Hạng mục có nguy cơ mất an toàn cao;
Công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động;
Công việc liên quan đến phòng cháy chữa cháy;

👉 Nhà thầu phải xây dựng biện pháp kỹ thuật an toàn riêng biệt và tổ chức kiểm soát chặt chẽ trong quá trình thực hiện.

Kiểm tra và nghiệm thu đầy đủ

Luật mới yêu cầu nhà thầu phải thực hiện:

Kiểm tra chất lượng thi công thường xuyên;
Giám sát nội bộ;
Nghiệm thu từng giai đoạn;
Nghiệm thu hoàn thành công trình trước khi đưa vào sử dụng.

Việc nghiệm thu không đầy đủ hoặc bỏ qua quy trình có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý nghiêm trọng nếu xảy ra sự cố.

3. Quy định về bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng từ 01/7/2026

Theo Điều 52 Luật Xây dựng 2025, công tác bảo vệ môi trường trong thi công xây dựng sẽ được quản lý chặt chẽ hơn.

Các nội dung bảo vệ môi trường bắt buộc

Nhà thầu thi công phải triển khai đầy đủ các biện pháp:

Kiểm soát bụi và chất lượng không khí;
Xử lý nước thải xây dựng;
Quản lý chất thải rắn;
Hạn chế tiếng ồn và rung chấn;
Tuân thủ các quy định khác của pháp luật về bảo vệ môi trường.

Đây là quy định đặc biệt quan trọng đối với các dự án thi công trong đô thị, khu dân cư hoặc gần trường học, bệnh viện.

Trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Nhà thầu phải chịu trách nhiệm bồi thường nếu:

Gây ô nhiễm môi trường;
Làm ảnh hưởng đến tài sản, sức khỏe hoặc hoạt động của tổ chức, cá nhân khác.

Quy định này nhằm nâng cao trách nhiệm của đơn vị thi công trong việc giảm thiểu tác động tiêu cực đến cộng đồng xung quanh.

4. Luật Xây dựng 2025 có hiệu lực từ khi nào?

Theo quy định:

Luật Xây dựng 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026;
Một số điều khoản đặc biệt sẽ được áp dụng sớm từ ngày 01/01/2026.

Kể từ thời điểm luật mới có hiệu lực:

Luật Xây dựng 2014;
Các luật sửa đổi, bổ sung liên quan trước đây

sẽ hết hiệu lực thi hành.

5. Doanh nghiệp xây dựng cần chuẩn bị gì trước khi Luật có hiệu lực?

Để đáp ứng các quy định mới từ năm 2026, doanh nghiệp xây dựng và chủ đầu tư nên sớm:

Rà soát lại quy trình quản lý an toàn công trường;
Cập nhật hồ sơ pháp lý và quy trình nghiệm thu;
Kiểm tra hệ thống phòng cháy chữa cháy;
Đào tạo lại nhân sự về an toàn lao động;
Kiểm định máy móc, thiết bị thi công;
Chuẩn hóa quy trình bảo vệ môi trường;
Xây dựng phương án xử lý sự cố và tai nạn lao động.

Việc chủ động chuẩn bị sớm không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật mà còn giảm đáng kể rủi ro pháp lý và chi phí phát sinh trong quá trình thi công.

Kết luận

Luật Xây dựng 2025 được xem là bước thay đổi quan trọng trong việc nâng cao tiêu chuẩn an toàn và trách nhiệm trong hoạt động xây dựng tại Việt Nam. Các quy định mới tập trung mạnh vào:

An toàn lao động;
Kiểm soát rủi ro thi công;
Trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu;
Bảo vệ môi trường trong xây dựng.

Trong bối cảnh yêu cầu quản lý công trình ngày càng chặt chẽ, doanh nghiệp xây dựng cần nhanh chóng thích ứng với các quy định mới để bảo đảm hoạt động thi công đúng pháp luật, an toàn và bền vững từ ngày 01/7/2026.