Trong các bài viết trước của series “Các giai đoạn của một cuộc tư vấn thuế”, chúng ta đã tìm hiểu về quy trình cung cấp dịch vụ tư vấn thuế liên quan đến Transfer Pricing và thuế thu nhập cá nhân (PIT).

Ở phần này, bài viết sẽ tập trung vào thuế thu nhập doanh nghiệp (Corporate Income Tax – CIT), một trong những sắc thuế quan trọng nhất đối với doanh nghiệp.

Trên thực tế, các công ty kiểm toán và tư vấn thuế lớn như Deloitte, PwC, EY và KPMG thường cung cấp nhiều dịch vụ liên quan đến CIT, nổi bật là dịch vụ lập báo cáo thuế TNDN và dịch vụ soát xét thuế TNDN.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ quy trình thực hiện hai dịch vụ quan trọng này trong một cuộc tư vấn thuế.

I. Giới thiệu tổng quát về Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp

1. Khái niệm thuế thu nhập doanh nghiệp

CIT (Corporate Income Tax) là thuế thu nhập doanh nghiệp – một loại thuế trực thu đánh trên thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp.

Thu nhập chịu thuế bao gồm:

Thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa và dịch vụ
Các khoản thu nhập khác theo quy định của pháp luật

Doanh nghiệp có nghĩa vụ tính và nộp thuế TNDN vào ngân sách nhà nước dựa trên kết quả hoạt động kinh doanh của mình.

2. Các dịch vụ tư vấn liên quan đến CIT

Tại các công ty tư vấn thuế hoặc bộ phận thuế trong công ty kiểm toán, dịch vụ liên quan đến CIT thường bao gồm:

Dịch vụ lập báo cáo thuế TNDN
Dịch vụ soát xét thuế TNDN
Tư vấn ưu đãi thuế
Kiểm tra sức khỏe thuế (Tax Health Check)
Tư vấn thuế thường xuyên (Tax Retainer)

Những dịch vụ này giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định thuế và giảm thiểu rủi ro khi thanh tra thuế.

II. Quy trình cung cấp dịch vụ lập báo cáo thuế TNDN và soát xét thuế TNDN

Tương tự các dịch vụ tư vấn thuế khác, quy trình cung cấp dịch vụ CIT cũng bao gồm nhiều giai đoạn. Trong bài viết này, chúng ta tập trung vào giai đoạn 2 đến giai đoạn 4 của một cuộc tư vấn thuế.

1. Quy trình cung cấp dịch vụ lập báo cáo thuế TNDN

1.1 Thu thập thông tin

Sau khi ký hợp đồng dịch vụ với khách hàng, bước đầu tiên của nhóm tư vấn là thu thập thông tin và chứng từ cần thiết.

Các tài liệu thường bao gồm:

báo cáo tài chính
sổ kế toán
hợp đồng kinh tế
hóa đơn
chứng từ thanh toán
tài liệu về chính sách thuế của doanh nghiệp

Ngoài chứng từ kế toán, nhiều tài liệu có thể được cung cấp dưới dạng bản mềm, giúp nhóm tư vấn nghiên cứu trước khi thực hiện fieldwork tại doanh nghiệp.

1.2 Áp dụng chuyên môn nghiệp vụ

Đây là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình cung cấp dịch vụ.

Trong bước này, nhóm tư vấn sẽ tiến hành kiểm tra chứng từ (vouching) để xác định tính hợp lệ của doanh thu và chi phí khi tính thuế TNDN.

Một số nội dung cần đặc biệt lưu ý bao gồm:

Ưu đãi thuế

Nhóm tư vấn cần xác định:

doanh nghiệp có thuộc diện hưởng ưu đãi thuế TNDN hay không
mức thuế suất ưu đãi được áp dụng
thời gian hưởng ưu đãi

Chi phí được trừ và không được trừ

Một khoản chi phí được tính vào chi phí hợp lý khi:

phát sinh thực tế liên quan đến hoạt động kinh doanh
có đầy đủ hóa đơn chứng từ hợp pháp
thanh toán không dùng tiền mặt nếu hóa đơn từ 20 triệu đồng trở lên

Một số khoản chi phí có rủi ro cao cần được xem xét kỹ như:

chi phí khấu hao
chi phí tiền lương và thưởng
chi phí tiếp khách và quà tặng
chi phí lãi vay

Doanh thu và thu nhập khác

Ngoài doanh thu từ hoạt động kinh doanh chính, doanh nghiệp có thể phát sinh thu nhập khác như:

thanh lý tài sản
chênh lệch tỷ giá
thu nhập tài chính

Những khoản này cần được xác định đúng khi tính thu nhập chịu thuế.

Kiểm tra chứng từ

Trong quá trình kiểm tra chứng từ, tư vấn viên thường xem xét:

Hợp đồng: để kiểm tra tính đầy đủ của các giao dịch
Hóa đơn: để xác định tính hợp lệ của chi phí

Ngoài ra, tư vấn viên cũng cần kiểm tra khả năng xuất hiện hóa đơn bỏ trốn, tức là hóa đơn từ nhà cung cấp đã ngừng hoạt động hoặc có dấu hiệu rủi ro. Thông tin này có thể được tra cứu trên hệ thống của cơ quan thuế.

1.3 Chuẩn bị và hoàn thiện báo cáo

Sau khi hoàn tất kiểm tra và tính toán, nhóm tư vấn sẽ:

lập báo cáo thuế TNDN
chuẩn bị hồ sơ kê khai thuế
gửi báo cáo cho khách hàng để xác nhận

Sau khi thống nhất với khách hàng, báo cáo sẽ được hoàn thiện và phát hành chính thức.

2. Quy trình cung cấp dịch vụ soát xét thuế TNDN

Trong trường hợp doanh nghiệp đã tự lập báo cáo thuế TNDN, nhóm tư vấn có thể cung cấp dịch vụ soát xét CIT.

Các dịch vụ thường bao gồm:

Tax Health Check
Tax Incentives Review
Tax Retainer

Tùy theo nhu cầu của doanh nghiệp, dịch vụ có thể được thực hiện theo quý hoặc theo năm.

2.1 Thu thập thông tin

Các tài liệu cần thu thập trong dịch vụ soát xét CIT tương tự dịch vụ lập báo cáo thuế, bao gồm:

sổ sách kế toán
báo cáo tài chính
chứng từ giao dịch

Ngoài ra, một tài liệu quan trọng cần có là tờ khai quyết toán thuế TNDN của giai đoạn được soát xét.

2.2 Thực hiện kiểm tra và soát xét

Trong bước này, nhóm tư vấn sẽ tiến hành:

rà soát các khoản doanh thu và chi phí
kiểm tra việc áp dụng chính sách thuế
đánh giá các rủi ro thuế tiềm ẩn

Quá trình này thường được thực hiện thông qua fieldwork tại doanh nghiệp.

2.3 Hoàn thiện báo cáo tư vấn

Sau khi hoàn tất quá trình soát xét, nhóm tư vấn sẽ chuẩn bị báo cáo tư vấn thuế cho khách hàng.

Báo cáo thường bao gồm:

các rủi ro tiềm ẩn liên quan đến thuế TNDN
đề xuất điều chỉnh
cơ hội tiết kiệm thuế
khuyến nghị cải thiện quy trình kiểm soát nội bộ

Sau đó, nhóm tư vấn và khách hàng sẽ tổ chức cuộc họp trao đổi kết quả trước khi phát hành báo cáo chính thức.

Kết luận

Thuế thu nhập doanh nghiệp là một trong những sắc thuế quan trọng nhất trong hệ thống thuế và đóng vai trò nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước.

Do khối lượng công việc và mức độ phức tạp cao, bộ phận CIT thường là bộ phận có quy mô nhân sự lớn nhất trong phòng tư vấn thuế của các công ty kiểm toán.

Việc hiểu rõ quy trình cung cấp các dịch vụ như lập báo cáo thuế TNDN và soát xét thuế TNDN sẽ giúp sinh viên và người mới trong ngành có cái nhìn rõ ràng hơn về công việc thực tế trong lĩnh vực tư vấn thuế.