Giới thiệu

Trong các bài viết trước của series “Các giai đoạn của một cuộc tư vấn thuế”, chúng ta đã tìm hiểu quy trình cung cấp dịch vụ tư vấn thuế trong các lĩnh vực như Transfer Pricing, thuế thu nhập cá nhân (PIT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (CIT).

Ở phần này, bài viết sẽ tập trung vào dịch vụ hải quan (Customs services) – một mảng dịch vụ ngày càng phát triển tại các công ty kiểm toán và tư vấn thuế. Hiện nay, nhiều công ty lớn như Deloitte, PwC, EY và KPMG đều có bộ phận chuyên trách về tư vấn hải quan.

Dịch vụ này hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ quy định hải quan, tối ưu thuế xuất nhập khẩu và xử lý các vấn đề phát sinh trong hoạt động thương mại quốc tế.

I. Giới thiệu dịch vụ hải quan

1. Vai trò của bộ phận hải quan trong tư vấn thuế

Bộ phận Customs trong các công ty tư vấn thuế hỗ trợ doanh nghiệp giải quyết các vấn đề liên quan đến thuế xuất nhập khẩu và thủ tục hải quan.

Một số dịch vụ phổ biến bao gồm:

Đánh giá khả năng áp dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) nhằm giảm chi phí thuế xuất nhập khẩu
Tư vấn xác định trị giá hải quan (Customs Valuation) phù hợp với quy định pháp luật
Hỗ trợ phân loại hàng hóa theo mã HS
Tư vấn quản lý chuỗi giá trị trong hoạt động xuất nhập khẩu
Rà soát và chuẩn bị báo cáo quyết toán hải quan
Hỗ trợ đàm phán và giải quyết vướng mắc với cơ quan hải quan
Cung cấp dịch vụ tư vấn hải quan định kỳ (Customs Retainer Service)

Những dịch vụ này giúp doanh nghiệp giảm rủi ro pháp lý và tối ưu chi phí trong hoạt động xuất nhập khẩu.

II. Quy trình và thủ tục hải quan trong một cuộc tư vấn thuế

Bộ phận Customs hỗ trợ doanh nghiệp trong toàn bộ quy trình thực hiện thủ tục hải quan. Do đó, để hiểu rõ quy trình tư vấn hải quan, chúng ta cần xem xét các bước trong quy trình thông quan hàng hóa.

1. Khai hải quan

Ở bước đầu tiên, nhóm tư vấn sẽ hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị và kiểm tra hồ sơ khai hải quan.

Theo quy định tại Thông tư 38/2015/TT-BTC, hồ sơ đối với hàng hóa xuất nhập khẩu (XNK) thường bao gồm:

tờ khai hải quan
hợp đồng mua bán
hóa đơn thương mại
vận đơn
chứng từ liên quan khác

Sau khi khách hàng hoàn thiện hồ sơ, nhóm tư vấn cần thực hiện hai công việc quan trọng.

Kiểm tra tình trạng nợ thuế

Tư vấn viên sẽ tra cứu thông tin trên hệ thống của Tổng cục Hải quan Việt Nam để xác định:

doanh nghiệp có đang nợ thuế hay không
số tiền thuế còn nợ
tờ khai liên quan đến khoản thuế đó
loại thuế phát sinh

Sau đó, nhóm tư vấn đối chiếu với chứng từ kế toán của doanh nghiệp để xác định chính xác số liệu.

Kiểm tra tính thống nhất thông tin

Nhóm tư vấn sẽ rà soát tính nhất quán giữa:

hợp đồng
hóa đơn
hồ sơ khai hải quan

Nếu phát hiện sai sót, tư vấn viên sẽ hướng dẫn doanh nghiệp điều chỉnh trước khi nộp hồ sơ chính thức.

2. Nộp thuế xuất nhập khẩu

2.1 Căn cứ tính thuế

Theo quy định tại Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13, căn cứ tính thuế bao gồm:

trị giá tính thuế
thuế suất
số lượng hàng hóa

Việc xác định chính xác các yếu tố này giúp doanh nghiệp tránh rủi ro truy thu thuế trong tương lai.

2.2 Xác định mã HS

Mỗi loại hàng hóa đều được phân loại theo mã HS (Harmonized System Code).

Đây là bước rất quan trọng vì mã HS quyết định:

mức thuế suất
chính sách quản lý hàng hóa

Việc phân loại hàng hóa thường dựa trên 6 quy tắc phân loại HS theo quy định pháp luật.

2.3 Xác định trị giá hải quan

Đối với hàng nhập khẩu, trị giá tính thuế thường là:

Giá thực tế phải trả đến cửa khẩu nhập đầu tiên.

Trị giá hải quan được xác định theo 6 phương pháp, trong đó phương pháp trị giá giao dịch là phương pháp phổ biến nhất.

2.4 Xác định xuất xứ hàng hóa

Ở bước này, nhóm tư vấn hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (Certificate of Origin – C/O).

Chứng từ này rất quan trọng vì:

xác định nguồn gốc hàng hóa
quyết định việc hưởng ưu đãi thuế từ các hiệp định thương mại tự do

2.5 Ấn định thuế

Trong trường hợp cơ quan hải quan phát hiện việc khai báo trị giá không chính xác, họ có quyền ấn định thuế.

Khi đó, doanh nghiệp phải nộp:

số thuế còn thiếu
số tiền thuế bị truy thu
tiền phạt nếu có hành vi vi phạm

3. Thông quan hàng hóa

Sau khi hoàn tất các bước trên, hàng hóa sẽ được thông quan.

Tuy nhiên, trong quá trình này doanh nghiệp có thể gặp một số vấn đề như:

hàng hóa cần giấy kiểm dịch hoặc kiểm tra chất lượng
thiếu chứng từ chuyên ngành
ngân hàng hủy bảo lãnh
không bổ sung được chứng từ theo yêu cầu

Trong các trường hợp này, hàng hóa có thể phải đưa về kho bảo quản trước khi được thông quan.

4. Miễn thuế hoặc hoàn thuế

Nhóm tư vấn cũng hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện thủ tục miễn thuế hoặc hoàn thuế xuất nhập khẩu khi đủ điều kiện.

Theo quy định pháp luật:

Đối tượng miễn thuế được quy định tại Điều 16 của Luật Thuế xuất nhập khẩu
Đối tượng hoàn thuế được quy định tại Điều 19 của luật này

Ngoài ra, doanh nghiệp đầu tư vào ngành nghề hoặc địa bàn ưu đãi đầu tư cũng có thể được hưởng chính sách miễn thuế.

5. Kiểm tra sau thông quan

Sau khi hàng hóa đã được thông quan, cơ quan hải quan vẫn có thể tiến hành kiểm tra sau thông quan nếu có dấu hiệu vi phạm.

Trong trường hợp này, doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ tư vấn để:

chuẩn bị hồ sơ giải trình
hỗ trợ làm việc với cơ quan hải quan
giảm thiểu rủi ro về thuế và xử phạt

Đây là dịch vụ thường được gọi là Ruling hoặc Post-Clearance Audit Support trong các công ty tư vấn thuế.

Kết luận

Dịch vụ tư vấn hải quan đang trở thành một lĩnh vực ngày càng quan trọng trong hoạt động tư vấn thuế, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu.

Quy trình tư vấn hải quan thường bao gồm các bước chính: