Trong quản lý dự án đầu tư, “đội vốn” không phải là chuyện hiếm.
Nhưng điều đáng nói là: 70% nguyên nhân lại xuất phát từ lỗi hợp đồng, chứ không phải thi công hay vật tư.
Nhiều chủ đầu tư ký hợp đồng xong mới ngỡ ngàng:
-
Giá vật liệu tăng → nhà thầu đòi bù giá
-
Khối lượng phát sinh → vượt 10–30%
-
Điều khoản thanh toán không rõ → tranh chấp
-
Tiến độ giãn liên tục → không có chế tài
Tất cả đều bắt nguồn từ việc hợp đồng soạn chưa chặt, thiếu điều khoản ràng buộc, hoặc không tuân thủ quy định đầu tư công, đấu thầu và xây dựng.
Vậy đâu là 6 “cái bẫy” hợp đồng khiến dự án đội vốn — và quan trọng hơn: CÁCH TRÁNH?
BẪY 1: Không quy định rõ về điều chỉnh giá (Price Adjustment)
Đây là “sát thủ đội vốn” số 1.
Nếu hợp đồng không quy định rõ:
-
phương pháp điều chỉnh giá
-
thời điểm áp dụng
-
chỉ số giá nào được sử dụng
-
trường hợp nào được bù giá – trường hợp nào KHÔNG
→ Dự án gần như chắc chắn bị đội vốn khi giá thép, xi măng, vật liệu… biến động.
✔ Cách né bẫy
-
Quy định rõ công thức điều chỉnh giá theo chỉ số giá của Bộ Xây dựng hoặc địa phương.
-
Chỉ cho phép bù giá khi biến động vượt 5–10% theo luật.
-
Không dùng điều khoản chung chung như “theo quy định hiện hành”.
BẪY 2: Khối lượng phát sinh không giới hạn
Rất nhiều hợp đồng chỉ ghi: “khối lượng phát sinh sẽ được thanh toán theo thực tế”.
Nghe thì vô hại, nhưng thực tế lại cực kỳ rủi ro:
→ Nhà thầu có thể đề xuất phát sinh liên tục, làm tăng tổng mức đầu tư.
Theo quy định hiện hành, phát sinh không hợp lý có thể bị loại, không được thanh toán, thậm chí khiến chủ đầu tư bị thanh kiểm tra.
✔ Cách né bẫy
-
Xác định phạm vi công việc càng chi tiết càng tốt.
-
Đặt ngưỡng phát sinh tối đa (ví dụ 10%).
-
Yêu cầu phê duyệt phát sinh theo 3 bước: báo cáo → thẩm định → chấp thuận.
BẪY 3: Điều khoản thanh toán mơ hồ
Chỉ cần điều khoản thanh toán không rõ ràng, lập tức nảy sinh tranh chấp:
-
thanh toán theo thời gian hay giá trị?
-
hồ sơ nào là “đủ điều kiện thanh toán”?
-
có tạm ứng không? mức bao nhiêu?
-
có hoàn trả tạm ứng theo tỷ lệ không?
Chỉ một thiếu sót nhỏ cũng đủ khiến dòng tiền dự án bị tắc.
✔ Cách né bẫy
-
Quy định cụ thể hồ sơ thanh toán phải có gì.
-
Thanh toán theo giá trị thực hiện có nghiệm thu.
-
Xác định rõ thời hạn thanh toán (10–15 ngày).
-
Nêu rõ trách nhiệm mỗi bên khi chậm thanh toán.
BẪY 4: Không có chế tài tiến độ
Tiến độ là “xương sống” của dự án.
Nhưng nhiều hợp đồng bỏ qua hoặc ghi rất chung chung:
-
không có phạt chậm tiến độ
-
không quy định thời gian gia hạn
-
không nêu rõ các trường hợp bất khả kháng
Hệ quả: chậm tiến độ 2–6 tháng là chuyện… bình thường.
✔ Cách né bẫy
-
Ràng buộc phạt tiến độ 0,02–0,05%/ngày theo khung pháp luật.
-
Định nghĩa rõ “bất khả kháng”.
-
Quy định quy trình gia hạn phải được thẩm định – phê duyệt.
BẪY 5: Không ràng buộc về chất lượng & nghiệm thu
Nếu hợp đồng không nói rõ:
-
tiêu chuẩn nghiệm thu
-
tiêu chuẩn kỹ thuật
-
mẫu đối chứng
-
trách nhiệm bảo hành
-
thời gian bảo hành
→ Chủ đầu tư rất khó xử lý khi công trình có lỗi hoặc không đạt chất lượng.
✔ Cách né bẫy
-
Áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định Việt Nam (TCVN, QCVN).
-
Định nghĩa quy trình nghiệm thu theo từng giai đoạn.
-
Bảo hành tối thiểu 12–24 tháng tùy loại công trình.
BẪY 6: Hợp đồng không phù hợp quy định pháp luật
Vô số hợp đồng bị vô hiệu hoặc phải chỉnh sửa vì:
-
không đúng mẫu theo Luật Xây dựng
-
không phù hợp Luật Đấu thầu
-
điều khoản trái Thông tư hợp đồng
-
sai hình thức hợp đồng (trọn gói/phát sinh/tổng giá trị…)
Nếu sai, dự án sẽ:
-
bị kiểm toán “tuýt còi”
-
bị cắt thanh toán
-
bị yêu cầu ký lại hợp đồng → mất thêm 3–6 tháng
✔ Cách né bẫy
-
Sử dụng mẫu hợp đồng đúng luật (đầu tư công – đấu thầu – xây dựng).
-
Không tự ý sửa cấu trúc hợp đồng mẫu.
-
Đảm bảo đầy đủ phụ lục, bản vẽ, phạm vi công việc.
Kết luận: Hợp đồng chặt chẽ = Dự án an toàn
Một hợp đồng tốt không làm dự án rẻ hơn, nhưng giúp dự án:
-
không đội vốn
-
không chậm tiến độ
-
không tranh chấp
-
không bị kiểm toán “vạch lỗi”
Triducemc luôn hướng đến việc cung cấp kiến thức đúng – cập nhật – thực tiễn, giúp doanh nghiệp tránh rủi ro và xây dựng dự án vững chắc từ nền tảng pháp lý.
Liên Hệ Ngay Để Được Tư Vấn Miễn Phí!
🔹 Trí Đức EMC – Đối tác tài chính đáng tin cậy của doanh nghiệp!
📍 Địa chỉ: KĐT Vinhomes Ocean Park, Gia Lâm, Hà Nội
📞 Hotline: 098 333 7438
📧 Email: tuvanquanlytriduc@gmail.com
👉 Khám phá thêm về kế toán thuế tại triducemc.vn, nền tảng tư vấn chiến lược kinh doanh & hoạch định tài chính chuyên sâu.
